«از پشت دیوارهای خاکستری» نقد و بررسی شد

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۲/۵ | 

از پشت دیوارهای خاکستری: هشت داستان، نوشته کیوان باژن، تهران، انتشارات هزاره سوم اندیشه، 1393، 102 ص، 6000 تومان، شابک: 8ـ17ـ7306ـ600ـ978

به‌گزارش ایسنا، جلسه نقد و بررسی مجموعه داستان «از پشت دیوارهای خاکستری» در میان جمعی از نویسندگان و شاعران و علاقه‌مندان به ادبیات داستانی در شهر کرج برگزار شد. در این مراسم روح‌الله مهدی‌پور عمرانی و طلا نژادحسن به نقد و بررسی این مجموعه داستان پرداختند.
مهدی‌پور عمرانی در این جلسه به عنصر روایت در داستان‌ها پرداخت و ضمن بررسی کوتاه مسأله روایت گفت: باژن در همان داستان اولِ این مجموعه، نشان می‌دهد که نقل دیگری دارد. نه روده‌دراز است و نه روایتش قطره‌چکانی. او جابه‌جا هر گزاره را به چند صیغه زمانی روایت می‌کند.
او افزود: در 6 داستان از هشت داستانِ این مجموعه، این شگرد روایی به‌کار رفته‌است. حتی در داستان هوای آزاد که به‌نظر می‌رسد تاریخچه‌ای قدیمی‌تر از داستان‌های دیگر داشته باشد نیز این روایت‌گری به‌کار رفته‌است. داستان‌نویس با این شگرد، فتیله زمان را بالا و پایین می‌بَرَد و دامنه زمان را کم و زیاد می‌کند. به‌سخن دیگر با ولوم‌دادن به عنصر زمان، وقوع رخدادها را در صیغه‌ها و ساخت‌های زمانیِ گوناگون اجرا می‌کند و ذهنی روایت‌گر را به نمایش می‌گذارد.
مهدی‌پور در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت: دخالت‌گری‌های باژن در روایت و برای ساخت و پرداخت ِ درازدامنِ روایت، فقط به این تمهید ختم نمی‌شود، او گاهی و در همین داستان اول (دغدغه‌های مرحوم میم بزرگ و پسرش)، خودش به‌مثابه یک آدم داستانی و با اسم و رسمِ واقعی و بیرون از داستان، وارد گود می‌شود و نقش‌آفرینی می‌کند: «... بعد به یاد حرف‌های کیوان باژن افتاد که بهش گفته بود: فردا عین این گفت‌وگو را با یه نفر خواهی داشت». و باز : «... و کیوان باژن هم که اساساً دخالت نمی‌کرد؛ چون فکر می‌کرد دوره این حرف‌ها گذشته‌است. میم دیگر از کجا بالاخره می‌توانست بفهمد که چی به چی است؟ نفهمیده بود. نمی‌فهمید...».
این منتقد اظهار کرد:اما این نگاه باعث نمی‌شود که داستان‌های مجموعه «از پشت دیوارهای خاکستری» را داستان‌های «روایت‌محور» ندانیم. روایت‌محور از این جهت که داستان‌ها دیالوگ چندانی ندارند و شخصیت‌ها هم پرداخت نمی‌شوند. البته در داستان کوتاه جایی برای شخصیت‌پردازی نیست. این روایت و نوع روایت‌گری است که از سوژه‌ها و مایه‌های تقریباً همیشگی، داستان‌های دیگری ساخته و می‌سازد.
وی در پایان گفت: کیوان باژن در مجموعه‌ دیگرش (در کوچه‌های اضطراب) و حتی در رمانش (از دیروز تا بی‌نهایت صفر) نیز نشان داد که برای عنصر روایت، ارزش دیگری قائل است.
طلا نژادحسن منتقد دیگر جلسه بود که از منظر پست‌مدرنیستی به این اثر پرداخت. او گفت: این مجموعه داستان را از نظر معناشناسی باید از جمله آثار اجتماعی و در زمره داستان‌هایی دارای شاخصه‌های پست‌مدرنیستی دانست.
وی گفت: در بیشتر این داستان‌ها پریشانی و غیرقابل‌اعتماد بودن راوی، چندپارگی زمانی، چندپارگی روایت، عدم قطعیت، جهان معناباخته، آشفتگی ذهن راوی و آشفتگی متن با هم گره خورده‌اند و جهان داستانی را خلق کرده‌اند که زندگی انسان امروز را به‌خوبی متبلور و عینی می‌کنند. این فرایند در بیشتر داستان‌ها، مهندسی موفقی دارد و نویسنده توانسته با پیوند این عناصر، جهان آشفته و آشوب‌زده‌ بیرون شخصیت‌ها را با ساختاری متفاوت با شیوه‌ داستان‌نویسی معمول، درونی و حسی کند.
نژادحسن با اشاره به پایان‌بندی بعضی از داستان‌ها از جمله داستان «هوای آزاد» عنوان کرد: نویسنده با یک جمله پایانی، ذهن خواننده را به تکاپو و گاه به شگفتی وامی‌دارد که گویی این نشانه ذهنی، تا مدت‌ها با خواننده همراه می‌ماند.
او گفت: در بعضی از داستان‌های این مجموعه، نویسنده اصرار بر پیچیدگی ساختاری و حفظ فاصله‌ میان متن و خواننده دارد. به‌طور قطع، این مجموعه باعث التذاذ خواننده خاص خواهد بود  و طیفی از خوانندگان را با خود همراه نخواهد کرد.

 


CAPTCHA code

دفعات مشاهده: 213 بار   |   دفعات چاپ: 26 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر