نشست رونمایی و بررسی کتاب «سی‌هزار سال هنر» برگزار شد محمد ضیمران: تورق این کتاب مثل گشت‌وگذار در راهروهای یک موزه جهانی است

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۱۲/۷ | 

سی‌هزار سال هنر، اثری از گروه انتشاراتی فایدن، ترجمه گلناز صالح کریمی و منیره پنج‌تنی، تهران، انتشارات کتابسرای نیک، 1396، 1224 ص. شابک: 9ـ41ـ7235ـ964ـ978

به‌گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، آیین رونمایی از کتاب «سی‌هزار سال هنر» عصر یکشنبه ششم اسفندماه 1396 با حضور دکتر محمد ضیمران، فیلسوف و عضو گروه فلسفه هنر فرهنگستان هنر ایران و مترجمان اثر گلناز صالح کریمی و منیره پنج‌تنی در کتابفروشی همیشه برگزار شد.
محمد ضیمران، سخنران این نشست ضمن تشکر از مترجم‌های جوان این کتاب حجیم گفت: امروزه وقتی پژوهندگان و نویسندگان در محافل دانشگاهی و غیردانشگاهی تمام تلاش خود را به جمع‌آوری منابع و داده‌های مناسب برای تدوین یک اثر درباره صرفاً یک دهه تاریخ هنر به معطوف می‌کنند، ده سال یا بیشتر از آن وقت می‌گیرد، پس از پایان کار بازهم اثر کامل و بی‌عیب و نقصی ارائه نمی‌شود و اثر ضعف و کاستی‌های خود را دارد، در این‌جا ما با کتابی روبه‌رو هستیم که سی‌هزار سال هنر را در سراسر جهان مدنظر قرار داده، آثار فراوانی از سراسر جهان را در خود بازتاب داده و مترجمان اثر هم ترجمه شیوایی از آن ارائه کرده‌اند.
او ادامه داد: درحقیقت نویسندگان کتاب حاضر، سی‌هزار سال هنر جهان را در یک مجلد پرحجم جمع‌آوری و تدوین کرده و انتشارات جهانی «فایدن» این اثر را پس از سال‌ها فعالیت در سال 2008 به بازار ارائه کرد. ویراستار این کتاب محقق معروف، خانم اِماندا رِنشا است که از سال 1993 فعالیت‌های پژوهشی خود را در رشته هنرهای تجسمی آغاز کرد و ضمن همکاری با بزرگان این حوزه، در مؤسسه معروف کریستی در لندن و پاریس، با هنرمندان معروف جهان در تعیین برندگان جایزه کریستی هم همکاری کرد و باید گفت که مؤلف اصلی این کتاب امندا رنشا است و اثری ارائه کرده که انسان وقتی این اثر گران‌سنگ را تورق می‌کند، گویی در راهروها و اتاق‌های یک موزه جهانی به گشت و گذار می‌پردازد.
عضو گروه فلسفه هنر فرهنگستان ایران ضمن بیان این‌که خانم رنشا در تدوین و تألیف این اثر با  چهل متخصص تاریخ هنر از سراسر جهان همکاری کرده، افزود: به‌طورکلی ویراستاران کتاب حداقل هزار اثر برجسته هنری را گردآوری کرده و در همین راستا سعی کرده‌اند آثاری را در این مجموعه درج کنند که به‌نحو شایسته تلاش هنری هنرمندان سراسر جهان را از روزگار پیشاتاریخ تا عصر حاضر بازتاب دهد که این آثار به‌ترتیب تاریخ تدوین شده و توضیحات هرچند اجمالی اما دقیق درمورد این آثار منعکس شده‌است.
 
بازتاب آثار هنرمندان حدود نود کشور جهان در کتاب «سی‌هزار سال هنر»
وی ضمن اشاره به اولین و آخرین اثر کارشده در این کتاب و بیان توضیحاتی درباره مکان، زمان و سازنده اثر، افزود: در کتاب «سی‌هزار سال هنر» آثار هنرمندان حدود نود کشور جهان از جمله استرالیا، زیمباوه و آفریقا بازتاب پیدا کرده و از رشته‌های مختلف هنری نظیر پیکرتراشی و ویدیو آرت در این مجموعه گرد آمده‌است.
او ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های «سی‌هزار سال هنر» جمع‌آوری انواع و اقسام آثار غیرمتداول هنری از اقصی نقاط عالم است. تراوش و نفوذ فرهنگی اقوام و ملل گوناگون یکی از جلوه‌های ویژه آثار هنری مندرج در این تاریخ هنر محسوب می‌شود، از جمله ژاک لوئی‌داوید، ناپلئون را در گذر از آلپ تصویر نموده و در صفحه مقابل تمثال فتحعلی شاه قاجار است که مهرعلی‌خان به‌صورت رنگ‌روغن پادشاه ایران را با در دست داشتن عصای سلطنتی و یک شانه به سر بر روی آن، تصویر کرده‌است. خانم اماندا رنشا خود صریحاً اعلام کرده که در تألیف و تدوین این کتاب کوشیده تا تفسیر و تحلیل را به حداقل برساند و بیشتر به خود اثر تأکید کند، به‌گفته او اغلب کتاب‌های تاریخ ‌هنر قسمت اعظم کتاب را به تفسیر و تحلیل اثر تخصیص می‌دهند تا خود اثر و این امر باعث می‌شود که خوانندگان از اصل آثار هنری غافل بمانند.
ضیمران ضمن اعلام کتاب‌های «تاریخ هنر» جانسون، «تاریخ هنر» هلن گاردنر، «تاریخ هنر» فردریک هارت و «تاریخ هنر» ارنست کامبریچ به‌عنوان تنها آثاری که تا قبل از این در زمینه تاریخ هنر به زبان فارسی ترجمه شده، به مقوله روش‌شناسی در هنر اشاره کرد و به‌اختصار به معرفی نظریه‌پردزان معروف این حوزه پرداخت.
وی در ادامه به ارائه مختصری از تاریخ هنر و معرفی پژوهشگران مطرح در دوره‌های مختلف پرداخت و گفت: بدیهی است که رویکردها و روش‌های مختلف در مطالعه و تدوین تاریخ هنر، شیوه نگرش به آثار هنری را دگرگون می‌سازد. مجموعه روش‌های سنتی که ریشه در تحلیل‌ فرم، سبک و عناصر توصیفی دارد را به یک‌سونگری و رهیافت تک‌ساختی در مطالعه تاریخ هنر می‌کشاند و امروزه نگاه‌های سرگذشت پژوهانه به تاریخ هنر دیگر گفتمان مسلط در پژوهش تاریخ هنر نیست؛ به‌ویژه تحقیقات اخیر ادوارد سعید در کتاب معروف «شرق‌شناسی» روش‌های رسمی تاریخ هنر را به چالش کشیده‌است.
او ادامه داد: به‌قول ادوارد سعید، غرب در چارچوب نهادهای فرهنگی، زبان‌شناختی و هنری خود جهان شرق را گستره جهل، بی‌خردی، انفعال و غرب را نقطه کانونی تمدن و فرهنگ، تحرک، خلق و ابداع، اکتشاف و به‌طورکلی ساحت معیار تلقی می‌کند؛ به همین اعتبار اندیشمندان اروپایی مناطق دیگر جهان را با نام‌های «خاور دور»، «خاورمیانه» و «خاور نزدیک» به‌مثابه سرزمین‌ها و جوامع واقع در شرق در تقابل با غرب، یعنی نقطه ثابت نام‌گذاری نمودند، حتی مارکس پیشرو و مترقی هم در متن‌هایی درباره استعمار انگلستان در هند می‌گفت که شرقیان به‌طورکلی  فاقد تاریخ و تحول‌اند و  باید آن‌ها را جوامع ایستا تلقی کرد. خودکامگی از ناحیه نیروهای غربی در سرزمین‌های تحت سلطه، موجه و خاکساری، فرودستی و فرومایگی درخور و شایسته جوامع غیرغربی تلقی می‌شد.
سخنران نشست در ادامه افزود: به همین جهت در دهه‌های 60 و 70 جنبش‌های پسااستعماری و ضد شرق‌ستیزی در پاسخ به این رویکرد مسلط غربی، کم‌کم شکوفا شد و به‌دنبال نگاهی برابر به دستاوردهای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی جوامع شرقی، نظام نظری جدید را در حوزه‌های ادب و هنر تدوین کرد. نقدهای مارکسیستی، فمینیستی، رویکرد چندفرهنگی و نظایر آن راه را به ورود هنرمندان غیرغربی چون «آنیش کاپور»، «مونا هاتوم» فلسطینی، «غلام شیخ»، «نالینی مالانی» و «مصطفی دیمه» به تاریخ هنر معاصر شد.
ضیمران گفت: کتاب «سی‌هزار سال هنر» نیز محصول رویکردهای مترقی امروز و چالش در برابر شرق‌شناسی هنری و برپایه نقدهای زنانه و پسااستعماری  از ناحیه خانم امندا رنشا و سایر متخصصین شرکت‌کننده در این پژوهش بزرگ است. درمورد ترجمه این اثر هم باید عرض کنم که خانم‌های گلناز صالح‌کریمی و منیره پنج‌تنی در مدت متجاوز از 5 سال تمام با کوشش شبانه‌روزی، وسواس و دقت، حاصل این اثر را به فارسی پاکیزه و قابل‌فهم و دسترس برای علاقه‌مندان برگردانده‌اند. توفیق آن‌ها در تداول این تلاش در جهت عرضه آثار برجسته هنری و فلسفی به علاقه‌مندان در این سرزمین را از خداوند بزرگ خواستارم.
منیره پنج‌تنی از مترجمان اثر گفت: این کتاب برای همه متخصصان هنر مفید و جالب است، درواقع یک کتاب تصویرمحور است و در هر صفحه یک شناسنامه کوچک از مختصات اثر، نام هنرمند آن، سبک، یک تصویر و متنی که توضیح می‌دهد این اثر در چه مقطع زمانی، در چه کشوری، چطور و در چه جنبشی تولید شده‌است، وجود دارد. کتاب اصلی حدود هزار تصویر است که خوشبختانه مشمول سانسور جدی هم نشده و تقریباً همه تصاویر را در ترجمه هم داریم. پایان اثر یک نمودار تاریخی ـ جغرافیایی درباره کشورهایی که نام آن‌ها در کتاب آمده، موجود است، بعد از آن فهرست آثار آمده که با تصویر آن‌ها همراه است و پایین فهرست یک خط زمان وجود دارد که آن‌جا وقایع سیاسی و اجتماعی که در آن دوره شکل‌گیری آن اثر اتفاق افتاده، به‌اختصار توضیح داده شده‌است، بعد واژه‌نامه اثر است که به مخاطب کمک فراوانی می‌کند و در پایان نمایه است.
 
کتابی جذاب برای علاقه‌مندان تاریخ هنر تطبیقی
وی ادامه داد: این کتاب برای علاقه‌مندان تاریخ هنر تطبیقی خیلی جذاب است، چون یک اتفاق تکراری که در همه کتاب‌های تاریخ هنر می‌افتد این بود که کتاب یا دوره‌ای بود، یا براساس جنبش تنظیم شده بود؛ به‌هرحال به هر صورت که بود اطلاعات کافی به مخاطب نمی‌داد، ولی اتفاقی که در این کتاب می‌افتد این است که ضمن معرفی هر اثر، اتفاقات مهمی که در زمان شکل‌گیری آن اثر در کشورهای دیگر رخ داده را نیز در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.
پنج‌تنی ضمن تشکر از انتشارات سپاس و کتابسرای نیک از نمایه متفاوت اثر سخن به میان آورد و گفت: نمایه این کتاب بسیار جالب است که وقت و کار زیادی از ما گرفت. نمایه دوزبانه است، چون نمی‌خواستیم هیچ پانوشتی در کتاب داشته باشیم تا ظاهر کتاب با کتاب اصلی تفاوت نداشته باشد. در کتاب‌های تاریخ هنر معمولا تیترها و سوتیترها را به نمایه تبدیل می‌کنند ولی ما دقیقاً نمایه انگلیسی کتاب را به فارسی برگرداندیم که جست‌وجوی متفاوت و پیچیده‌ای در اختیار مخاطب قرار می‌دهد و اطلاعات یک اثر به چند طریق مختلف قابل جست‌وجو است، چیزی که در دیگر کتاب‌های مشابه غایب است.
گلناز صالح‌کریمی دیگر مترجم اثر ضمن تشکر از انتشارات سپاس بیان کرد: یکی از نکات مهم این کتاب این‌هاست که آثار زیادی از ایران و کشورهای دیگر دارد که در کتاب تاریخ‌ هنرهای رسمی کمتر چیزی درباره آن‌ها می‌بینیم. نمونه‌های زیادی از آثار ایرانی در این کتاب وجود دارد که یک نمونه متن مربوط به یک پیاله از عهد سلجوقیان است.

 


CAPTCHA code

دفعات مشاهده: 226 بار   |   دفعات چاپ: 32 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر