نشست کتاب «امپراتوری عثمانی» فرهنگ ایرانی بر امپراتوری عثمانی مسلط بود

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۵/۳۱ | 
AWT IMAGEبه گزارش ایبنا نشست رونمایی از کتاب «امپراتوری عثمانی» دوشنبه ‌30 مرداد‌ با حضور دکتر غلامرضا امامی، مترجم و پژوهشگر، حجت‌الاسلام دکتر محمد‌رضا زائری، پژوهشگر و فعال فرهنگی و مهندس عبدالعلی اسپهبدی، مترجم در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد.
امامی درباره شخصیت نویسنده کتاب «امپراتوری عثمانی» گفت: طول، عرض و عمقِ عمر خلیل اینالجیق فراوان بود و پرشکوه زندگی ‌کرد. یکی از دوستان تُرک من درباره وی می‌گفت،‌ کسی مانند اینالجیق که مجموعه 10هزار سند تاریخ حکومت عثمانی را به دانشگاه کانادا اهدا کرد، نبوده، نیست و نخواهد آمد.
 
اینالجیق هوش آماده‌ و ذهن نقادی داشت
وی با اشاره به علاقه اینالجیق به ایران افزود: 100 سال داشت که با وی صحبت می‌کردم. زبان روان و هوش آماده‌ و ذهن نقادی داشت. سال 1395 ش. در 10 سالگی چشم از جهان فروبست. سال 1295 در استانبول زاده شد و برای یادگیری اساسی تاریخ در آزمون ورودی دانشکده زبان، تاریخ و جغرافیای دانشگاه آنکارا شرکت کرد و با رتبه نخست پذیرفته شد. اینالجیق درحالی‌که به چین‌شناسی تمایل داشت اما با دیدن میلیون‌ها سند در آرشیو‌های تاریخ به رشته عثمانی‌شناسی علاقه‌مند شد.
امامی ادامه داد: وی سال 1351 ش. در دانشکده زبان، تاریخ و جغرافیا تاریخ عثمانی و بعد‌ها در دانشگاه کانادا تدریس کرد. اینالجیق، علاوه بر تُرکی به زبان‌های فارسی، عربی،‌ انگلیسی، فرانسه و ایتالیایی مسلط بود.
 
عشق اینالجیق به فرهنگ ایرانی قابل توجه است
این مترجم گفت: عنایت و عشق اینالجیق به فرهنگ ایرانی بسیار قابل توجه است. اینالجیق بر این باور بود که «تاریخ ایران گذشته چندهزار ساله دارد. عثمانی از نظر فرهنگی و حتی از جهت سازمان حکومتی، ادامه این سنت ایرانی است». وی در جایی دیگر درباره دولت عثمانی گفته است: «هرچند از نظر دینی و شرعی مستقر شد اما اداره دولتی، بروکراسی، دفتر‌داری و غیره را کاتب‌های ایرانی راه انداختند».
امامی با تأکید بر تأثیر فرهنگ ایرانی بر دنیا اظهار کرد: هرچند نتوانستیم از نظر نظامی یا سیاسی بر جهان مسلط شویم اما فارغ از نگاه شوونیسم، ایران از منظر فرهنگی، البته با تاکید بر ابعاد تاریخی، هنوز کشور موفقی به حساب می‌آید؛ به‌عنوان مثال، شعر‌ها در کاخ توپقاپی ترکیه به زبان فارسی است. زبان و فرهنگ ایرانی به این کشور منتقل شده است. اینالجیق در کتاب «امپراتوری عثمانی» با اشاره به ماجرای رد درخواست همچنین پنج‌هزار سکه سلطان محمد فاتح از سوی جامی به ایران‌دوستی ایرانی‌ها پرداخته است.
 
مهاجران به ایران، تسخیر فرهنگ ایرانی شدند
این پژوهشگر ضمن اشاره به دیدگاه اینالجیق مبنی بر تأثیر فرهنگ ایرانی در امپراتوری عثمانی ادامه داد: اینالجیق معتقد بود که فرهنگ مسلط در  دوران حکومت عثمانی فرهنگ ایرانی بود. اگر نتوانستیم جایی را تصرف کنیم که البته به‌دنبال تصرف نقطه‌ای هم نبودیم، ‌مهاجرین را تسخیر کردیم.
امامی با تاکید بر نقش اقوام مختلف در هویت‌سازی ایرانی افزود: اقوام ایرانی مرزداران کشور و حافظ منافع ملت بزرگ ایران هستند. بلوچ، تُرک‌، کُرد و ترکمن درواقع ایرانی و همه این نقش‌ها مانند رنگین‌کمان هستند. در کنار هم هویت ایرانی را تشکیل داده‌اند. امید‌وارم نشر این کتاب، زمینه‌ساز آشنایی با فرهنگ ایرانی و فرهنگ عثمانی شود.
 
شناخت تاریخ عثمانی ضروری است
اسپهبدی در ادامه این نشست گفت: علاقه من به شناخت امپراتوری عثمانی به نیم قرن قبل برمی‌گردد. عثمانی‌ها قبیله‌ای از پاکستان مرکزی همزمان با خوارزمشاهیان به سمت ایران آمدند؛ عده‌‌ای در خراسان متکمن شدند و عده‌ای نیز در آسیای صغیر آن‌روز، امپراتوری بیزانس یا روم قرار گرفتند.
وی با اشاره به لزوم شناخت امپراتوری عثمانی اظهار کرد: شناخت تاریخ عثمانی ضروری است، چراکه این امپراتوری بزرگ‌ترین همسایه غربی ایران بوده و چند قرن ارتباط و زندگی با ایرانی‌ها داشته است. عثمانی، مانند یک سد مانع آشنایی ایرانی‌ها با غرب بود. علاوه بر این بعد از پیدایش صفویه به‌عنوان یک رقیب مطرح شد. ادبیات فارسی در حکومت عثمانی، بسیار قابل توجه است که البته بعد از نفوذ انگلستان از این نقش کاسته می‌شود.
 
ایرانی‌ها موتور متحرکه امپراتوری عثمانی بودند
اسپهبدی ادامه داد: اینالجیق با همه لطفی که به ایران داشته به‌نظر من، کما هو حقّه، سهم فرهنگ ایران را ادا نکرده است؛ درحالی‌که می‌توانست فصلی از کتاب را به نفوذ زبان فارسی اختصاص دهد. ابن‌سینا را دانشمند تُرک و طبری را مورخ عرب معرفی کرده است. اداره امپراتوری عریض و طویل عثمانی، فقط به برکت دیوان‌سالاری، منشیان و دبیران پارسی‌زبان انجام شد. نویسنده مکرر درباره این موضوع با عنوان «دیوان‌سالاری خاور نزدیک» اشاره می‌کند اما مکان آن‌ را مشخص نمی‌‌کند؛ درحالی‌که این خاور نزدیک، ایران است. موتور متحرکه امپراتوری عثمانی ایرانی‌ها بودند.
 
تاریخ عثمانی امتداد دارد
زائری نیز در ادامه این نشست اظهار کرد: کتاب «امپراتوری عثمانی» به دلایل مختلف اثر مهمی است. هرچند در مقدمه به‌عنوان کتاب تخصصی معرفی شده اما برای مخاطب عام نیز خواندنی است.
وی درباره اهمیت تاریخ همچنین تاریخ عثمانی افزود: تاریخ اهمیت دارد، چراکه تکرار سنت‌های الهی است؛ بنابراین قرآن کریم توصیه می‌کند که در احوال پیشینیان تأمل کنیم. اهمیت تاریخ عثمانی نیز در پنج نکته قابل بررسی است.
زائری در تشریح اهمیت تاریخ عثمانی افزود: نخست باید توجه کنیم که تاریخ عثمانی امتداد دارد. ترکیه به‌دنبال احیای این دوره تاریخی است. حتی به‌شکلی از اشکال می‌توان گفت که داعش وقتی از دولت و خلافت اسلامی حرف می‌زند به‌دنبال احیای آن میراث است. سر بریدن‌های امروز داعش نیز در گردن‌زدن‌های تاریخ عثمانی ریشه دارد. به‌عبارت دیگر نمی‌توان گفت تمام شده و از بین رفته بلکه امتداد آن حضور دارد. مرور این تاریخ، مطالعه آن چیزی است که امروز نیز همچنان بقا پیدا کرده است.
این پژوهشگر در بیان دومین نکته در بررسی تاریخ عثمانی گفت: پیوند‌ها، سوابق و ریشه‌های مشترک و مسائل مشترک بین ایران و عثمانی، امروز در ساده‌ترین و نازل‌ترین شکل آن توریست ایرانی در ترکیه است. در افق‌ گسترده‌تر حتی پیوند‌ها و زمینه‌های تاریخی کلان مانند عوامل زمینه‌ساز رنسانس اروپا باید در تاریخ عثمانی جست‌وجو شود. نکته سوم این‌که تاریخ عثمانی تصور اروپا از اسلام را شکل داده است. چه بخواهیم چه نخواهیم با اروپا و غرب کار داریم بنابراین آگاهی از تصور او نسبت به خودمان بسیار بااهمیت است.
زائری با تأکید بر لزوم توجه به گفت‌وگو با غرب ادامه داد: بعد از سرکار آمدن ترامپ و بعد از قضایای داعش فرصت تاریخی ما در ایران برای گفت‌و‌گو با اروپا ایجاد شده است، بنابراین در سیاست‌‌‌گذاری‌های کلان سیاسی و بین‌المللی و دیپلماتیک با اروپا طرف هستیم. اروپا ما را از چشم عثمانی می‌شناسد.
این پژوهشگر افزود: نکته بعدی نیز به تجربه یک دولت مبتنی بر عقیده اسلامی اشاره دارد. کتاب «امپراتوری عثمانی» شرح 300 سال ابتدایی حکومت عثمانی است که بعد از حکومت عباسی مهم‌ترین و بزرگ‌ترین حاکمیت اسلامی قلمداد می‌شود. چرا حکومت خود‌پسند و توهم غلبه سرنگون شد؟ که به‌شدت قابل مطالعه است.
زائری افزود: موضوع ارتباط اسلام و مسحیت همچنین شیعه و سنی در تایخ عثمانی نیز بسیار حائز اهمیت است. سیاست‌های مختلفی در بین پادشاهان ادوار مختلف در تعامل اهل ذمه قابل مشاهده است.



CAPTCHA
دفعات مشاهده: 749 بار   |   دفعات چاپ: 149 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر